Coaching i gry z Instytutu

Coaching i gry z Instytutu

Danuta Potręć

KPCEN Toruń

Coaching i karty

Mówi się,  że świat stał się obrazkowy. Reklamy, wizualne myślenie, mapy mentalne, notatki w formie rysunków, scenariusze konferencji w formie rysunkowej.  Lubimy marzyć… i marzymy obrazami. Zachęcani jesteśmy do myślenia pozytywnego i wizualizowania swojej przyszłości i  sukcesów.

KołczoGRY Sto map do celu

Miałam szczęście i okazję uczestniczyć w szkoleniach z wykorzystaniem  kołczoGRY Sto map do celu, której autorem jest coach, trener, pisarz Maciej Bennewicz. Przedstawię swoje doświadczenia osobiste i zawodowe zastosowania kart w pracy szkoleniowej.

Karty Sto map do celu Macieja Bennewicza są przykładem metafory wizualnej, która pozwala mieć lepszy wgląd w swoje myśli, system wartości i przekonania. Na dodatek w sposób lekki i przyjemny pozwalają one zwiększyć samoświadomość i poszukać rozwiązań. Możemy dzięki nim twórczo podejść do różnorodnych zagadnień.

Pierwsza  tzw. srebrna talia to zdjęcia metaforyczne, piękne, kolorowe fotografie, które są metaforami. Metafora, według Słownika Języka Polskiego, to występowanie wyrazu w nowym znaczeniu łączącym się ze znaczeniem realnym w sposób obrazowy, plastyczny i rozumianym poprzez odniesienie do znaczenia realnego, inaczej przenośnia, np. podzielę się z wami wiadomością, jesteś moim oczkiem w głowie.

Używamy metafor w języku potocznym, czasami nie wiedząc o tym. Wyszukane, ciekawe i nowe metafory tworzą najczęściej poeci.

Bennewicz poprzez pojęcie metafory w coachingu rozumie … każdą opowieść, cytat, skojarzenie, doświadczenie, porównanie, analogię, a także literackie zapożyczenie, fragment filmu i tym podobna przekazana drugiej osobie w postaci narracji mającej na celu poszerzenie jej poglądów.1

              Ćwiczenie myślenia metaforycznego w trakcie treningu twórczości proponuje Edward Nęcka, podkreślając fakt, że myślenie metaforyczne wymaga tworzenia nowego znaczenia a zatem wytworzenia czegoś, co jest nowe i cenne.

Zdjęcia na kartach coachingowych mają wywołać skojarzenia, wzbudzić fantazję i kreatywność u odbiorcy. Patrząc na obraz, łatwiej jest nam to zrobić . Możemy znaleźć analogie między sytuacją ukazaną na fotografii a naszą życiową, naszymi możliwościami, celami, marzeniami… W bezpieczny sposób nawiązujemy do tematu, który chcemy poruszyć, do aspektu naszego życia, który chcemy zmienić. Zdjęcie –  metafora otwiera nasze umysły, jest pewnym wyjściem do przemyśleń, podstawą do analizy nas samych, do poszukiwania nowych rozwiązań.

PRZYKŁAD PRACY Z KARTAMI

Losujemy lub wybieramy kartę z serii Metafor

PYTANIE do karty: Jaka jest rola nauczyciela?

Moje skojarzenia.

Karta TALENT, z serii Metafor, przedstawia małe dziecko, które trzyma w ręce drewniany samolot. Dziecko ma okulary (lotnicze, używane przez pilotów), czapkę oraz fantazyjnie przewiązany szal. Marzy mu się latanie. Jest pilotem, który spogląda w niebo. Dla mnie rolą nauczyciela jest odkrywanie talentów, mocnych stron ucznia. Rozpalanie w nim marzeń i wiary, że poprzez działanie i determinację można je urzeczywistnić. Nauczyciel nie może gasić zapału i wyśmiewać marzeń. Dobrze gdy dopytuje, interesuje się pasjami uczniów, wskazuje drogę rozwoju. Patrząc na kartę, tak widzę rolę nauczyciela, jedną z wielu…

Losujemy lub wybieramy kartę z serii Archetypów

PYTANIE do jednego obrazu: Jakie są moje mocne strony w wyżej opisanej roli?

Karta z serii Archetypów pokazuje w pierwszej części orła szybującego po błękitnym niebie. Myślę, że potrafię spojrzeć z perspektywy, zobaczyć drogę dziecka do rozwijania jego pasji. Cenię sobie wolność i przestrzeń w realizacji planów. Świat z wysoka jest rozległy i piękny. Każdy znajdzie w nim swoje miejsce ze swoimi umiejętnościami, talentami oraz potrzebami. Takie podejście do siebie,  innych i do świata, chcę przekazywać.

PYTANIE do drugiego obrazu: Co potrzebuje we mnie wzmocnienia w ramach roli, jaką powinien wypełniać nauczyciel?

Druga cześć karty z serii Archetypów obrazuje miasto (może miasto Inków) położone wysoko w górach, zasłonięte mgłą i okryte chmurami. Mówi ono o moich zwątpieniach w to, co robię pod wpływem trudów życia codziennego. Może za mało mam energii i radości. Niekiedy brakuje mi pomysłów na rozwijanie swoich talentów, ale i uzdolnień moich podopiecznych.

W taki sposób mogłaby przebiegać praca z przykładami metafory wizualnej. Potem można kontynuować proces coachingowy, określając cel, zadając kolejne pytania lub/i zadania rozwojowe… Autor Sto map do celu proponuje różne gry z wykorzystaniem kart. Są gry proste i zaawansowane, indywidualne lub grupowe, takie, które inspirują, integrują, prowadzą w drodze do zmian.

Korzyści ze stosowania kart

Kiedy podczas szkolenia rady pedagogicznej, prosiłam nauczycieli, aby patrząc na wylosowaną kartę powiedzieli, jakie ich mocne strony pozwalają im być nauczycielami, chętnie odpowiadali, a często byli sami zaskoczeni tym, co odkrywali. Dla tych, którzy pracowali już długie lata w szkole, własne wypowiedzi były jak powiew świeżego wiatru lub przypomnienie sobie, z jakiego powodu chcieli i podjęli pracę w edukacji. Inni przekonali się, że w innej profesji nie sprawdziliby się, że właściwie są tu, gdzie powinni być.

Na pytanie do kart Metafor, co dla każdego z osobna jest ważne w edukacji, co jest celem edukacji, padały ciekawe, innowacyjne odpowiedzi, na których mogłam bazować, przeprowadzając warsztat na temat  nowoczesnych metod nauczania lub podejścia do ucznia.

Zaskakujące dla mnie samej był fakt, że większość nauczycieli chętnie wypowiadała się pomimo krótkiego zawahania i lęku na początku gry, bo co stałoby się, gdyby wypowiedzieli się… błędnie lub za bardzo otworzyli – taki mały syndrom szkolny, któremu wszyscy lub większość z nas ulega.  A przecież każdy z nas inaczej widzi sytuację na zdjęciu w odniesieniu do pytania i do własnego doświadczenia. Każdy ma inne skojarzenia, dostrzega  inne analogie i … wszyscy mamy do tego prawo.

Karty zastosowane na początku spotkania z radą pedagogiczną oprócz powyższych atutów, dawały również dobrą zabawę i wytworzyły miłą atmosferę. Świetnie wprowadzały w temat.

W przypadku spotkań uczestników sieci Coaching w edukacji karty pomagały nam znaleźć odpowiedzi na dylematy, które chcieliśmy rozstrzygnąć.

Dopiero wizualizacja pozwala uzyskać odpowiedź z poziomu potrzeb (rozumianych jako korzyści do osiągnięcia).3  

Jedna z nauczycielek wykorzystała karty metafory podczas spotkania z rodzicami przedszkolaków. Opowiadała, że było to naprawdę pierwsze chyba tak ciekawe i owocne spotkanie, podczas którego rodzice swobodnie wypowiadali się, zaangażowali się w poszukiwanie rozwiązań i wyszli zadowoleni z poczuciem sprawczości.

Kiedy pracowałam z młodą osobą, która miała dużo życiowych problemów, ale też ogromną determinację wyjścia z nich i zmiany swojego życia, używałam całej talii kart: Metafor (srebrna), Archetypów (niebieska) i Pytań (złota). Okazało się, że do Niej karty przemawiały szybko. W oparciu o fotografie stawiała sobie pytania, odpowiadała na nie, układała plan działania i sama szukała analogii. Była zaskoczona własnymi odkryciami. Przy kolejnym dylemacie wręcz pytała mnie, czy możemy popracować z kartami, ponieważ dzięki nim wszystko układa mi  się w głowie – mówiła.

Przy okazji rodzinnego zjazdu któregoś popołudnia wyjęłam karty i każdy miał na podstawie wylosowanej karty z talii Metafor powiedzieć o mocnej stronie osoby siedzącej obok. Okazało się, że wszyscy świetnie się bawili, ale również mogli uświadomić sobie swoje osobiste zasoby, widziane oczyma bliskich osób. Najmłodszy, 13 – letni wtedy uczestnik, z ochotą i zaciekawieniem podjął grę.

Wizualizacja przed liczeniem…

Trening wizualizacji to element twórczego podejścia, spojrzenia inaczej na siebie, na cel, na drogę do niego, to trening kreatywności. Gdy powstają wizualizacje, marzenia, kreatywne połączenia, dopiero wówczas należy zaprosić (czyli zaktywizować) funkcje inżynierskie: liczenie, wymiarowanie, nadawanie formy, kontrolę – słowem: urealnienie wcześniejszych wizualizacji.4  

Okazuje się, że najsilniej oddziaływujące na nas wizualizacje odbieramy z taką samą mocą jak rzeczywiste obrazy, sytuacje i przeżycia.  Dlatego potrzebujemy wyobrazić sobie rezultaty własnych działań, zanim do nich przystąpimy – podkreśla Maciej Bennewicz5 . Karty Sto map do celu swoim obrazem pobudzają wyobraźnię i aktywizują nasze skojarzenia oraz poszerzają naszą mapę percepcyjną.

Karty Sto map do celu można używać:

– do pracy z uczniami, np. na godzinach wychowawczych, przy analizie lektur

– na początku zebrań, szkoleń jako element otwierający i integrujący

– w rozmowach z pracownikami jako podsumowanie i rozmowa o rozwoju

– dla odkrycia mocnych stron, swoich zasobów oraz sposobu ich rozwijania

– dla uzyskania wglądu w dylematy dotyczące postrzegania sprzeczności w danej sytuacji

– dla znalezienia rozwinięcia niemal każdego tematu

– dla dobrej zabawy

– …

Karty, wszelkie wizualizacje, obrazy mogą wykorzystywać w swojej pracy nauczyciele, psycholodzy, pedagodzy, doradcy zawodowi, coachowie, tutorzy, rodzice …

Literatura:

– M. Bennewicz,  Coaching, kreatywność, zabawa. Narzędzia rozwoju dla pasjonatów i profesjonalistów. 2014

– M. Bennewicz, Sto Map do Celu. kołczoGra. Sto map. Sto możliwości. Zabawy i gry coachingowe. Narzędzia rozwoju dla pasjonatów i profesjonalistów. 2013

– E. Nęcka, Trening twórczości. GWP, Gdańsk 2008

http://autobusikanapa.pl/2015/06/30/sto-map-do-celu/      8.02.2017

http://bonito.pl/k-1131914-kolczogra-sto-map-do-celu    8.02.2017

– Słownik Języka Polskiego, PWN, Warszawa 1984

Przypisy:

  1. M. Bennewicz: Coaching, kreatywność, zabawa. Narzędzia rozwoju dla pasjonatów i profesjonalistów. 2014, s. 220
  2. E. Nęcka: Trening twórczości. Gdańsk 2008, s. 89
  3. M. Bennewicz:  ibidem, s. 219
  4. M. Bennewicz:  ibidem, s. 209
  5. M. Bennewicz:  ibidem, s. 208